Skip to Content

Mara hi Lai an si maw timi fiang ternak: Pu Lal Dun

Mara hi Lai an si maw timi fiang ternak: Pu Lal Dun

Be First!
by March 16, 2019 Chin, Home

Dr. Ngun Cung Lian nih Lai ka si lo Mara ka si a timi kongah ka hmuh ning!

Catialtu: Pu Lal Dun

Mara hi Lusei nih cun Lakher an ti hna i Khumi le Arakanis pawl nih cun Sundus an ti hna. Halkha lei nih cun Miram an ti ve hna. Cun cheukhat nih cun “Lia kan si an ti i cucu Lai tinak a si” an ti. Lakher timi min hi mi tam deuh nih theih ning a si i hlan lio catial hmasatu pawl zong nih Lakher tiah an tial. Mara sin Missionry hmasa bik (Regional A) Lorrian zong nih kum 1905 ah khan Lakher Pioner Mission a rak dirh i Lakher ti a rak hman cang. Lakher timi min hi Mara ti in thlen dingah 1963 October 10 ah khan Zawngling khua ah tonnak an ngei i minung 80 nih an miphun min ah Mara siseh tiah biachahnk an rak ngei.

Mara tuanbia (History) dothlattu hmasa bik le zumhtlak bik asi mi N. E Purry nih cun Mara pawl hi Lai nge-teng an si. Lai phun chung ah ai telmi an si. An holh zong Lai holh he ai zul ngai tiah a tial ve. Mara phun chung ah hin Dova, Ngiaphia, Hawthai, Heima, Labeo, Khapi, Leita, Lialai, Saby, Tha-y, Tlosai, Zyhno hna an si. An thawh kehnak an theih hlaat bik nak cu Chin State Halkha peng ti in a tial. Halkha hrawng i an rak um lio ah hin Tlosai phun pawl hi bawi zong si lem lo in mifim, miding le khuakhan lairel thiam an si caah hruaitu an rak si. Asinain bawi ngei lo i um cu sa le ral lak ah khuasami kan si, Tlosai phun hi kan tlawm tuk fawn, van chiat ton sual ah kan ci a mit lai. Cucaah Halkha, Thlantlang le Chawcopi (Chuncung) khua hna hi khuapi an si i mi zong nih an tihmi hna an si caah Bawi ah pu hna u sih law an nih nih hin sa le ral lak ah an kan ven lai i hnangam le lungdai in khua kansa kho lai an ti i Thlantlang khuaper Tlangrua (Tlari) khuami Hlawnching pa Al Kheng (Ia Khai) cu bawi si ding in 1600 hrawng ah khan Hnaihly miphun nih an va put.

Lt. Col. Shakesper nih 1891 February 10 ah a diary ah hi tin a tial. “Zanlei sang ah an ramuk bawi pawl he caan saupi bia kan i ruah i cu i an chim mi cu Thlantlang in Vuangtu ah an ra i cu ka hmun cun chak lei hoih in an i thial leng mang i Phongpi tlang (Blue Mountain) hrawng hrawng ah hin um hmun an khuar i cu ka hmun cun a tu an umnak hmun hi an phan” tiah a tial. Cun A. R. Lorrain sin i ca a kuatmi zongah Lakher pawl hi a tu an umnak hmun hi hlan lio pi in an rak umnak hmun a si lo, Chin Hill in a lutmi an si tiah a tial fawn.

Chin miphun hi u nau chuak khat si ko hmanh usih law Kabaw nelrawn hmun an rak um lio zongah hin a dang dang in khua an rak sa cang hna. Lusei pawl hi Khampat hrawng ah, Zomi pawl hi Tahan hrawng ah, Laimi hi Hnatchawng hrawng ah ti in an mah le phun hoih cio in khua an rak sa hna i Chinram an rak i thial zong ah an mah le phun hoih cio in an rak kai hna. Laimi cu Kalay Kabaw in Lailun ah Lailun in Falam peng, Halkha peng le Thlantlang peng ah khua kan sa hna. Chinmi hi u nau chuak khat kan si ko nain kan khuasak ning cang, kan nunphung le thil thuam tiang in a dangmi a tam tuk. Falam peng hman ah hin an phun hoih cio in thuam an ngei. Miphun le thil thuam cu ai pehtlaimi an si. Nukhat hrin, thuam pakhat ai hrawm mi kan sinak nih unau kan sinak el aw um lo in a langh ter. Mirang le miphun dang hmanh nih phun khat an si, LAI an si an kan ti ko mi ah zeiruangah dah Lai ka si loh na ti khawh? Tarpa nih a fapa a sik i a fapa nih “Kafa hun ka ti ti hlah law kei zong nih ka pa kan ti ti lai lo” timi pa he nan i khat ko lo maw? Teinak vialte lakah a thawng bikmi cu ka palh timi bia hi a si.

Lal Dum

Cauk Chirhchan: India, Burma, Bingladesh Mizo Cancin:, Bila Thanglian

Previous
Next

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*